‘ลุมพินีวัน’ (Lumbini) เป็นพุทธสังเวชนียสถานที่ สำคัญ 1 ใน 4 สังเวชนียสถานของชาวพุทธ เป็นสถานที่ ประสูติของเจ้าชายสิทธัตถะ ผู้ซึ่งต่อมาได้ตรัสรู้เป็นพระบรม ศาสดาสัมมา-สัมพุทธเจ้า เป็นพุทธสังเวชนียสถาน 4 ตำบล เพียงแห่งเดียวที่อยู่นอกประเทศอินเดีย

ลุมพินีวัน ได้รับขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกภายใต้ชื่อ "ลุมพินี สถานที่ประสูติของพระพุทธเจ้า" ในการประชุม คณะกรรมการมรดกโลกสมัยสามัญครั้งที่ 21 เมื่อปี พ.ศ. 2540 ที่เมืองนาโปลี ประเทศอิตาลี

วัดไทยลุมพินี
(Royal Thai Monastery Lumbini Nepal)

วัดนี้เป็นวัดไทยแห่งแรกในประเทศเนปาล ที่ตั้งอยู่ ภายในปริมณฑลสังเวชนียสถานเขตลุมพินีวัน สถานที่ ประสูติของสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ทางตะวันตก สหพันธ์สาธารณรัฐประชาธิปไตยเนปาลใกล้กับชายแดน ประเทศอินเดีย

พุทธคยา

เรียกอีกชื่อว่า วัดมหาโพธิ์ (Mahabodhi Temple) ได้รับการยกย่องจากองค์การยูเนสโก UNESCO ให้ เป็นมรดกโลก ประเภทมรดกทางวัฒนธรรม เมื่อปี พ.ศ. 2545 ปัจจุบันตั้งอยู่ด้านตะวันตกของแม่น้ำเนรัญชรา ห่างจากฝั่งแม่น้ำประมาณ 350 เมตร (นับจากพระแท่น วัชรอาสน์) พุทธคยามีสัญลักษณ์ที่สำคัญคือ องค์เจดีย์ สี่เหลี่ยมที่สูงใหญ่ โดยสูงถึง 51 เมตร ฐานวัดโดย รอบได้ 120 เมตร ล้อมรอบด้วยโบราณวัตถุ โบราณ- สถานสำคัญ เช่น ต้นพระศรีมหาโพธิ์ พระแท่นวัชรอาสน์ ที่ประทับตรัสรู้และอนิมิสสเจดีย์ บริเวณโดยรอบพุทธ- คยายังเป็นที่ตั้งของวัดพุทธนานาชาติ รวมทั้งวัดไทย คือวัดไทยพุทธคยา

ปาวาลเจดีย์

เจดีย์ที่บรรจุพระบรมสารีริกธาตุ เป็นสถานที่ที่ พระพุทธเจ้าได้ปลงสังขาร ซึ่งอยู่ในสวนมะม่วงของ นางอัมพปาลี นางคณิกาประจำเมืองเวสาลี ซึ่งนาง ได้อุทิศถวายเป็นอารามในพระพุทธศาสนา และยัง เป็นสถานที่ทำสังคายาครั้งที่ 2 รวมทั้งเป็นเส้นทาง เสด็จผ่านเป็นครั้งสุดท้ายก่อนปรินิพพาน

‘สารนาถ’ จัดเป็นพุทธสังเวชนียสถานแห่งที่ 3 เหตุที่ ชื่อว่า สารนาถ เนื่องจากสถานที่แห่งนี้เป็นสถานที่พระพุทธเจ้า ทรงเริ่มต้นประกาศพระพุทธศาสนา เพื่อเป็นที่พึ่งแก่มหาชนทั้ง หลาย ภายในอาณาบริเวณสารนาถมี ธรรมเมกขสถูป เป็นพุทธ- สถานขนาดใหญ่ที่สุด และสำคัญที่สุด เนื่องจากสันนิษฐานว่า บริเวณที่ตั้งของธรรมเมกขสถูป เป็นสถานที่ที่พระพุทธเจ้าทรง แสดงปฐมเทศนาประกาศพระสัจจธรรมเป็นครั้งแรกที่นี่

วัดไทยสารนาถ

สถานที่แสดงปฐมเทศนา รัฐอุตตรประเทศ ประเทศอินเดีย โครงการสร้างวัดไทยในแดนพุทธภูมิ • วัดไทยสารนาถนี้ ตั้งอยู่ ที่ตำบลสารนาถ เมืองพาราณสี รัฐอุตตรประเทศ ประเทศอินเดีย พระครูประกาศสมาธิคุณ (สังเวียน ญาณเส วี) คณะ 25 วัดมหา- ธาตุยุวราชรังสฤษฎิ์ กรุงเทพฯ ได้ดำริให้สร้างขึ้นเพื่อถวายเป็น พุทธบูชา และตอบแทนพระคุณพระเจ้าอโศกมหาราช ที่ทรงเผย แผ่พระธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเข้าไปยัง ประเทศไทย ทำให้ชาวไทยได้รับความร่มเย็นเป็นสุขจากการ นับถือพระพุทธศาสนามาจนทุกวันนี้

วัดป่ามหาวัน

เป็นสถานที่เกิดพระสูตรหลายพระสูตร และเป็นสถานที่ที่ พระพุทธเจ้าทรงอนุญาตให้พระนางมหาปชาบดีโคตมีพร้อมทั้ง บริวาร สามารถอุปสมบทเป็นภิกษุณีได้เป็นครั้งแรกในโลก ชม เสาอโศก ที่พระเจ้าอโศกมหาราช ได้จัดสร้างขึ้นเป็นพุทธสถาน และยังสมบูรณ์ที่สุดในอินเดีย

เกสปุตตนิคม หรือ เกสริยา (Kesariya)

มหาสถูปที่พบใหม่ใหญ่ที่สุดในอินเดีย อยู่ระหว่างเมือง เวสาลีกับเมืองกุสินารา สันนิฐานว่าเจดีย์แห่งนี้สร้างขึ้น เพื่อ ระลึกถึงพระ-พุทธเจ้า เนื่องจากได้เกิดทุพิกขภัยร้ายแรงทั่ว เมืองเวสาลีมีคนตายมากมาย กษัตริย์ลิจฉวีจึงได้นิมนต์ให้ พระพุทธเจ้าได้มาโปรดชาวเมือง พระพุทธเจ้าจึงนำเหล่าภิกษุ 500 รูป เดินทางไปโปรดที่เมืองเวสาลีพร้อมทั้งได้มีการประ พรมน้ำมนต์ทั่วทั้งเมือง และพระ-พุทธเจ้าได้เสด็จจาริกด้วย พระบาทเปล่าจากเมืองเวสาลีสู่เมืองกุสินารา ในขณะพระชน- มายุ 79 พรรษา ซึ่งใช้เวลาเดินเท้าถึง 90 วันและพระพุทธเจ้า ได้มอบบาตรให้กับกษัตริย์ลิจฉวี ก่อนที่เสด็จไปดับขันธปรินิพ- พานที่เมืองกุสินารา

มหาปรินิพพานสถูป

สถานที่พระพุทธเจ้าเสด็จดับขันธ์ปรินิพพานภายใต้ต้นสาละคู่ สาลวโนทยาน กุสินารา นมัสการ พุทธวิหารปรินิพพาน ซึ่งภายใน พระวิหารเป็นปฏิมากรรมพระพุทธไสยาสน์ปางปรินิพพานและ ถวายผ้ากาสวพัตส์เพื่อเป็นพุทธบูชา

สาลวโนทยานกุสินารา

ตั้งอยู่ : ตำบลมถากัวร์ อำเภอกุสินคร จังหวัดเดวเย หรือ

เทวริยา รัฐอุตตรประเทศ ประเทศอินเดีย

กุสินารา เป็นที่ตั้งของสังเวชนียสถานแห่งที่ 1 ใน 4 ในสมัย พุทธกาลเป็นเมืองเอกหนึ่งในสองของแคว้นมัลละ อยู่ตรงข้ามฝั่ง แม่น้ำคู่กับเมืองปาวา เป็นที่ตั้งของ สาลวโนทยานหรือป่าไม้สาละ ที่พระพุทธเจ้าเสด็จดับขันธปรินิพพาน และเป็นสถานที่ถวายพระ- เพลิงพระพุทธเจ้า มีชื่อเรียกในท้องถิ่นว่า มาถากุนวะระกาโกฏ ซึ่งแปลว่า ตำบลเจ้าชายสิ้นชีพ

‘สาวัตถี’ สาเหตุที่เมืองนี้ได้ชื่อว่า “ สาวัตถี ” เพราะที่ ตรงนี้เคยเป็นที่อยู่ของท่านมหาฤาษีสาวัตถะ มาก่อน พระบรม- ศาสดาได้เสด็จจาริกสู่เมืองสาวัตถีเพื่อโปรดมหาชนเป็นครั้งแรก เมื่อท่านอนาถบิณฑิกเศรษฐีทูลนิมนต์ และได้จำพรรษาถึง 25 พรรษา ทรงประทับอยู่จำพรรษาในวัดพระเชตวันมหาวิหารมหา- วิหารของท่านอนาถบิณฑิกเศรษฐี ๑๙ พรรษาและ วัดบุพพาราม ของนางวิสาขา ๖ พรรษา ทั้งนี้เป็นเพราะเศรษฐีและ นางวิสาขา ศรัทธาเลื่อมใสพระพุทธศาสนา และมีอุปการคุณต่อพระภิกษุ- สงฆ์นานัปการ

สถานที่นี้เป็นสิ่งที่ชาวพุทธทุกท่านต้องไปให้ได้สักครั้ง ในชีวิต เพื่อระลึกนึกถึงนครแห่งนี้ นครแห่งพระพุทธเจ้า นครแห่ง คนดี นครสาวัตถี

ราชคฤห์

เป็นเมืองหลวงของแคว้นมคธในสมัยพุทธกาล (ปัจจุบัน คือ จังหวัดนาลันทา รัฐพิหาร) เป็นอาณาจักรที่เข้มแข็งและมีอิทธิพล มากแห่งหนึ่ง เป็นเมืองสำหรับการแสวงบุญของชนชาวพุทธ พร ะพุทธเจ้าเสด็จมาประทับอยู่ในเมืองนี้หลายครั้ง การกระทำปฐม สังคายนาก็ทำที่เมืองนี้

ต้นอานันทโพธิ์

ต้นโพธิ์ซึ่งชาวพุทธนับถือว่ามีความศักดิ์สิทธิ์เป็นอันดับ สองรองจากต้นพระศรีมหาโพธิ์ที่พุทธคยา วัดเชตวันมหา วิหาร หรือ วัดพระเชตวัน อารามของบิณฑิกเศรษฐีเป็น อารามที่สร้างโดยอนาถบิณฑิกเศรษฐี มหาเศรษฐีแห่ง เมืองสาวัตถี บนที่ตั้งของเชตวันหรือสวนเจ้าเชต นอกเมือง สาวัตถี ซึ่งอนาถบิณฑิกเศรษฐีซื้อมาด้วยเงินมากถึง 18 โกฏิ (ตามการนับค่าเงินในสมัยนั้น) วัดแห่งนี้นับว่าเป็นวัด และที่มั่นสำคัญในการเผยแพร่พระพุทธศาสนาในสมัย พุทธกาล และเป็นวัดที่พระพุทธเจ้าประทับจำพรรษามาก ที่สุดถึง 19 พรรษา

นาลันทา

เป็นชื่อเมือง ๆ หนึ่งในแคว้นมคธ อยู่ห่างจากพระนคร ราชคฤห์ ประมาณ 16 กิโลเมตร ณ เมืองนี้มีสวนมะม่วง ชื่อ ปาวาริกัมพวัน ซึ่งพระพุทธเจ้าเสด็จมาประทับแรมหลาย ครั้ง
• ที่ตั้งของเมืองนาลันทาในปัจจุบัน
• นาลันทาเป็นหมู่บ้านเล็กๆ ห่างจากเมืองราชคฤห์ใหม่ ประมาณ 12 กิโลเมตรห่างจากเมืองปัตนะ รัฐพิหารประมาณ 90 กิโลเมตร ถึงแม้จะเป็นหมู่บ้านเล็กๆ แต่ภายหลังการขุด ค้นพบซากมหาวิทยาลัยนาลันทาแล้ว ทางรัฐบาลรัฐพิหาร ได้ประกาศยกฐานะหมู่บ้านนาลันทา เป็นอำเภอนาลันทา (ที่ว่าการอำเภออยู่ที่พิหารชารีฟ ู่ห่างจากนาลันทา 12 กิโลเมตร)

วัดไทยพุทธคยา

เป็นวัดไทยแห่งแรกในประเทศอินเดีย เริ่มก่อสร้างมา ตั้งแต่ปีพ.ศ. 2500 มีเนื้อที่ราว 12 ไร่ ตั้งอยู่บริเวณพุทธคยา อยู่ห่างจากองค์เจดีย์พุทธคยาราว 500 เมตร พระอุโบสถของ วัดไทยพุทธคยาจำลองแบบมาจากวัดเบญจมบพิตร กรุงเทพ ซึ่งได้ชื่อว่าเป็นสถาปัตยกรรมของสมัยรัตนโกสินทร์ที่ดีที่สุด แห่งหนึ่ง